Son


Son - latynoamerykański gatunek muzyczny.

"Muzyka son narodziła się na wyspie Hispaniola w XVI w. z połączenia muzyki hiszpańskiej z afrykańskimi rytmami plemion Bantu i Arara. Najstarszym znanym utworem tego gatunku jest Son de la Má Teodora powstały ok. 1570 w Santiago de Cuba. Największą popularność muzyka son zyskała w drugiej połowie XIX w. w kubańskiej prowincji Oriente.

Współcześni artyści śpiewający son to między innymi Buena Vista Social Club, Compay Segundo i Ibrahim Ferrer."

Taneczny układ kroków stylu:

Son (tańczony "na 4" a contratiempo):

1. stoję
2. lewa noga do tyłu
3. prawa do przodu
4. lewa wraca do boku
5. stoję
6. prawa noga do tyłu
7. lewa do przodu
8. prawa wraca do boku

źródło: pl.wikipedia.org ==> przejdź

W 20 stuleciu son stał się podstawą kubańskiej praktyki muzycznej. Przez wiele lat historia muzyczna na Kubie opierała się na dokumencie opublikowanym w 1893 roku przez Laureano Fuentesa Matonsa, muzyka z Santiago de Cuba - że son powstało w 16 wieku. W dokumencie mowa była o dwóch siostrach Miceali i Teodorze Gines i pieśń skomponowana przez jedną z nich była pierwszym son. ( El son de la Ma`Teodora). W istocie byłby to pierwszy dowód na twórczość stricte kubańską. W 1971 roku Alberto Muguercia opublikował artykuł "Teodora Gines" - mit czy rzeczywistość historyczna.

Dowodzi on, że son wówczas nie istniało, a wzmiankowana pieśń miała cechy pieśni popularnych wówczas-czyli była na wskroś "hiszpańska". Popularność son w ubiegłym stuleciu sprawiła, że dla ówczesnych interpretacja zapisu była prosta. Jednakże popularność ta dotyczyć może najwcześniej czasów drugiej połowy XVIII stulecia, kiedy to pojawiło się poczucie kubańskości.

Ważne jest, że do tego czasu wyspa była używana przez Hiszpanów w sposób kolonialny. Wszystko pracowało na usługi "ojczyzny" więc nie rozwinęło się na Kubie nic co mogłoby zbliżyć czarnych niewolinków i ich kulturę i białych osadników z ich bagażem kulturowym. Istniały wiec dwa kręgi - afrykański i europejski.

Gdzie narodziło się son - muzykolog Danilo Orozco wskazuje na Sierra Maestra. Podejrzany jest też wschód - Guantanamo, gdzie w regionach Yateras i Baracoa odprawiano muzyczne fiesty zwane Kiriba i Nengon, które dały początek changui - jednej z odmian son.

Nie wiemy więc gdzie, ale pewnie wszędzie gdzie grano na "hiszpańskich" instrumentach strunowych używając afrykańskich rytmów wziętych z afrykańskich instrumentów perkusyjnych.

Zapewne na wybrzeżu lokalny handel sprawił, że muzyczne pomysły szybko się rozprzestrzeniały. Nie dość że w różnych miejscach wyspy son się rodziło to ma też związki z Cartageną i Yucatanem, Porto Rico i Republiką Dominikany. Z mikstury tanecznych form, kupletów z refrenami, techniki call & response charakterystycznej dla afrykańczyków, perkusji (idio- i membranofonów) z różnych afrykańskich kultur i z gitar i mandolin hiszpańskich (gitara, bandurria - małą gitara i tiple oraz bandolas - mandolina).

Wiele zawdzięcza son charakterowi wsi - nie jest ona jak w Europie zwarta zabudową - to haciendy oddalone od siebie. By utrzymać więzi społeczne trzeba ten dystans zmniejszać i świętować. Wiele więc jest świąt na wolnym powietrzu. Na wschodzie zwie się takie party - changui i można świętować wszystko - od żniw po sprawy rodzinne. Na zachodzie zwie się to guateque a na wyspie Pines - sucu - sucu. Te zebrania wykształciły własną oprawę muzyczną z podanych powyżej elementów.

Formalna struktura starego son to wstęp z refrenem podany przez śpiewaka - refren potem śpiewa chór a śpiewak improwizuje. W wersji "hiszpańskiej" gdy koncept mu się wyczerpie, kończy się son. W "afrykańskiej" śpiewac może każdy i dokładać do tego własne uwagi. To dłuższa i mniej porządna forma ale za to bardziej kolektywna i ekspresyjna. Wszystko w technice call & response. Gdy son dotarło do miasta zmieniono to nadając owym popisom formę zwrotki. Skostniało ale uporządkowało.

Co do poetyki to bardziej opisowa hiszpańska i hasłowa afrykańska. Tak związana z rytmem, że Nicolas Guillen pisał tak son bez muzyki - oddając w werszach rytm tańca. Son dotyczył wszystkiego zwłaszcza w starej wersji był niebywale aktualny. Nawet potem po reformie tematyka była bliska życiu. Często dotyczyła tańca - to był pierwszy naprawdę kubański pląs. Zrozumiały i swojski nie tak jak europejskie. Śpiewak często np. śpiewał o ...żonie piekarza, która poszłą na zakupy i wracała pokazując tanecznym krokiem jak posuwała się na ulicy. Taniec oddawał charakter kubański, zachowanie wyspiarzy.

Najpierw akompaniowała gitara i bandurria. Potem doszło tres - 6 strun, po dwie zgrupowane nuta i jej oktawa. Gra w najwyższym rejestrze melodię w 3 lub 6 ze śpiewakiem i improwizuje w partii instrumentalnej.

Bas to pierwotnie marimbula i botija - ta ostatnia to dzban na oliwę, w którym płyn ten transportowano. Głosem intonowano dźwięk przybliżając otwór do ust. i w ten sposób wzmacniano dźwięk. Marimbula to duża zanza z dwoma metalowymi językami. Instrumenty te zmieniono na kontrabas pizzicato w mieście a potem na gitarę basową. Co do membranofonów to najważniejsze są bongo - dwa bębny małego kształtu. Początkowo membrana była przybijana a wysokość dźwięku regulowano susząc instrument. Potem pojawiła się obręcz.

Bongo przeniosło rytm do średniego ( wyższego) rejestru) wydobywając go z basów co bardziej odpowiadało "europejskiemu" uchu. Ma 8 różnych odmian barwowych. Zdobył sobie ów zestaw uznanie jazzmanów i jazz rockowców, salsowców itd...

Do tego marakasy i claves. Na clavesach grał śpiewak i utrzymywał rytm. Ten prosty dźwięk był tak ważny, że mówi się, że bez claves nie ma son. Marqacasy są dwa. Jeden w wyższym a drugi w niższym rejestrze - męski i damski. W mieście doszła do tego sekstetu trąbka - i stworzył się septet.

Na wsi grały zespoły francuskie charangas francesas ( tipicos orchestras) - pianino, 4 skrzypiec, 2 flety, bas, pailas ( bębny) i claves. Potem doszły tumbadoras i wiolonczela a potem już organy i elektryka. Pojawiły się też puzony i saksofony.
Tak grały conjuntos -i combos.
Guaracha to son nieco szybsze i z bardziej sprośnym tekstem.

[Autotem opracowań jest Wojciech Ossowski, przewodnik, Kuba]

więcej o son na en.wikipedia.org ==> przejdź







































































AbakuáAbazadoAfroAfro cha chaAfro houseAfro-Cuban JazzAnimacjeAraráAzontoBachataBachatangoBailes populares cubanosBembéBokwaBoleroBombaBoogalooBoogie WoogieBossa novaBreakdanceBuey CansadoBullerengueBurritoC-WalkCaipiraCalypsoCanzonCarimbóCarnavalCarnaval de BarranquillaCha-cha-cháCha Cha Lokua FunCha ondaChalupaChampetaChandéChangüíCharangaCharlestonChengueChill OutChoqueComparsaCongaCongoContradanzaCoupé décaléCriollaCriollaCubatonCumbiaCurrulaoDanzaDanzoneteDanzónDecimaDengueDespeloteDiscoFoxDub StepEl Tamborito (Panamá)FandangoFlamencoFootwork calenoForróFoxFree StepFujiFunanaGaitaGarabatoGuajiraGuarachaGuarapachangaGuarapachangaHip-HopImprowizacja kontaktowaIzolacjeJala JalaJazzJoropoKizombaKompaKuduroKwassa kwassaLa Tumba FrancesaLambadaLatin hustleLindy HopLockingLoungeMakutaMalembeMamboMapaléMarineraMarrabentaMbalakhMerecumbéMerengueMiami Style SalsaMozambiqueNdomboloNengonOrishaPacà-pacàPachangaPaloPaseoPaso doblePasos Libres CalenosPatrioticasPerreoPilónPlenaPoppingPorroPregónPuntoPuyaQuebraditaRancheraReggaetónRucu rucuRueda de CasinoRumba columbiaRumba cubanaRumba guaguancóRumba towarzyskaRumba yambúSabarSalsaSalsa CalénaSalsa ConcienteSalsa Crossbody (XBL)Salsa Cumbia StyleSalsa guaguancóSalsa kubańska / CasinoSalsa Los Angeles (on1)Salsa MillenniumSalsa New York (mambo on2)Salsa palladium mamboSalsa portorykańskaSalsa social / Social dancingSalsa sueltaSalsa z kiloma partnerkamiSalsatónSalsonSamba brazylijskaSamba de gafieiraSamba de RodaSamba towarzyskaSandunga (Sandunguera)SanteríaSembaSonSongoSoukousSwingTabataTangoTango argentyńskieTaniec towarzyskiTaniec współczesny (Contemporary dance)TecktonikTimbaTropicalTwerkUrban / Street DanceVacilónVallenatoWest Coast Swing (WCS)WineYorubaYukaZoukZouk LambadaZumba