Yoruba


Yoruba - Tradycje religijne afrykańskiego pochodzenia przetrwały na Kubie, i są podstawą rytualnej muzyki, śpiewu i tańca wyraźnie oddzielnych od świeckiej muzyki i tańca. Religia o jorubijskim pochodzeniu znana jest jako Lucumí lub Regla de Ocha; religia pochodzenia kongijskiego znany jest jako Palo, jak w Palos del Monte. Funkcjonują one również w regionie Oriente jako formy haitańskich rytuałów wraz ze swojimi instrumentami i muzyką.

W ceremoniach Lucumí, grają konsekrowany bębny batá oraz gourdyjskie zespoły zwane abwe. W latach 1950, grupa bębniarzy batá z Hawanańskiej strefy o nazwie Santero pomogła przenieść styl Lucumí do głównego nurtu kubańskiej muzyki, podczas gdy artyści tacy jak Mezcla, wraz z piosenkarką lucumí Lázaro Ros, włączyła ten styl do innych form, w tym zouk.

"Swoboda rytmów, ceremonii, bębnów. Stowarzyszenia pomocy w miastach organizowane dla swoich (grupy etniczne). Czasami miało to miejsce przy kościele. Okazja do grania. Dzień wniebowstąpienia 6 stycznia był min. takim dniem, w którym procesja tańczyła przed pałacem gubernatora. Głównie bębny, pomalowane twarze i tańce opowiadające jakieś historie. Stowarzyszenia miały Króla lub królową, a ta cały dwór z major domusem, skarbnikiem itd... Wiele zwyczajów, nakazów i zakazów, swój kodeks i swoich świętych - świętych joruba ale przedstawianych jako katolickie. Skatolicczała wersja nazwy tej religii to Santeria w istocie zwie się to Regla de Ocha. Całość stowarzyszenia miała swój kościółek z głównym ołtarzem i pomieszczeniami poświęconymi osobnym bogom, gdzie nagromadzono ich atrybuty. Były kapłanki i kapłani. I hierarchia jak w Afryce. Ponadto były dwie funkcje męskie: olubata - bębniarz i akpwon - śpiewak. Najważniejsze były inicjacje.

Z instrumentów najważniejsze - bata (bębny). W afryce były klepsydrowe. Tu nie, ale dwumembranowe. Najniższy jest iya; środkowy - itoteles i najwyższy - okonkolo. Grało się trzymając bębny na kolanach. Czasami iya miała metalowe brzękadła - chaworo. Mówią, że bębny mają swą tajemnicę - ania czyli przechowyją ducha boga,który wstępuje podczas ceremonii - dlatego są swięte od samego początku budowy. Yoruba zbudowali też swe bębny iyesa - klepsydrowe ale z tą różnicą że grano na nich tylko jedną stroną. Przywieziono też świeckie bębny bembe - pnie pociągnięte skórą. Grzechotki ze skorup owoców uderzane metalowym kijkiem - abwes.

Głównie niewolicy oid XVII do XIX stulecia pochodzili z południowozachodniej Nigerii - Yoruba lub Bantu z Konga - ci ostatni zwani byli Congas. Congas też mieli swe stowarzyszenia zwane cabildos. Dziś ta religia jest zwana jako Regla de Palo i ciężko jej elementy odróżnić od regla: Mayombe, Briyumba czy Kimbisa. Gdy naciskano by stowarzyszenia przyjęły katolickich patronów większość cabildos przyjęła patrona portugalii Sw. Antoniego Padewskiego ( Kongo było portugalską kolonią w XVI i XVII wieku). Przynieśli ze sobą tańce, muzykę i instrumenty - bębny beczkowe jedno membranowe min. guagua i cata - jedyne jakie przetrwały. Największy ngoma bęben jest zwany caja. Środkowy: mula a najmniejszy golpe albo cachimbo. Akompaniuje mu dzonek krowi lub metalowe brzękadła. Taki zespół ngoma grał sam albo z innym bębnem z Congo - kinfuti. Jest to bęben pocierany (jak burczybas). Gra się na nim siedząc na podłodze i trzymając instrument miedzy nogami. Dziś jedynie używany w regionie Quiera Hacha w prowincji Havana gdzie odprawia się fieste ku czci Św. Antoniego.

Reglo de Palo miało swe własne śpiewy i bębny zwane śpiewami de fundamento lub cantos de palo. Śpiewy z magiczną siłą ngangi podczas których dochodziło do opętania ale też i satyryczne lub komiczne managuas czy makaguas wyśpiewywane podczas rytuałów. Śpiewy zwykle były podzielone na chór i solistę. Solista (gallo) - chór - muana lub vasallo."

[żródło: m.in. Wojciech Ossowski, przewodnik, Kuba]

Yoruba - Congo



yoruba dance lesson



Yorùbá Masquerade Dancers Sing Oríkì and Dance Bàtá



Yorùbá Bàtá: A Living Drum and Dance Tradition from Nigeria



Keeping Yorùbá Bàtá Alive!



Yoruba Andabo - Havana, Cuba



yoruba dance lesson



AbakuáAbazadoAfroAfro cha chaAfro houseAfro-Cuban JazzAnimacjeAraráAzontoBachataBachatangoBailes populares cubanosBembéBokwaBoleroBombaBoogalooBoogie WoogieBossa novaBreakdanceBuey CansadoBullerengueBurritoC-WalkCaipiraCalypsoCanzonCarimbóCarnavalCarnaval de BarranquillaCha-cha-cháCha Cha Lokua FunCha ondaChalupaChampetaChandéChangüíCharangaCharlestonChengueChill OutChoqueComparsaCongaCongoContradanzaCoupé décaléCriollaCriollaCubatonCumbiaCurrulaoDanzaDanzoneteDanzónDecimaDengueDespeloteDiscoFoxDub StepEl Tamborito (Panamá)FandangoFlamencoFootwork calenoForróFoxFree StepFujiFunanaGaitaGarabatoGuajiraGuarachaGuarapachangaGuarapachangaHip-HopImprowizacja kontaktowaIzolacjeJala JalaJazzJoropoKizombaKompaKuduroKwassa kwassaLa Tumba FrancesaLambadaLatin hustleLindy HopLockingLoungeMakutaMalembeMamboMapaléMarineraMarrabentaMbalakhMerecumbéMerengueMiami Style SalsaMozambiqueNdomboloNengonOrishaPacà-pacàPachangaPaloPaseoPaso doblePasos Libres CalenosPatrioticasPerreoPilónPlenaPoppingPorroPregónPuntoPuyaQuebraditaRancheraReggaetónRucu rucuRueda de CasinoRumba columbiaRumba cubanaRumba guaguancóRumba towarzyskaRumba yambúSabarSalsaSalsa CalénaSalsa ConcienteSalsa Crossbody (XBL)Salsa Cumbia StyleSalsa guaguancóSalsa kubańska / CasinoSalsa Los Angeles (on1)Salsa MillenniumSalsa New York (mambo on2)Salsa palladium mamboSalsa portorykańskaSalsa social / Social dancingSalsa sueltaSalsa z kiloma partnerkamiSalsatónSalsonSamba brazylijskaSamba de gafieiraSamba de RodaSamba towarzyskaSandunga (Sandunguera)SanteríaSembaSonSongoSoukousSwingTabataTangoTango argentyńskieTaniec towarzyskiTaniec współczesny (Contemporary dance)TecktonikTimbaTropicalTwerkUrban / Street DanceVacilónVallenatoWest Coast Swing (WCS)WineYorubaYukaZoukZouk LambadaZumba